Bọ chó: nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị và phòng tránh

Bọ chó thường được dùng để gọi các loại bọ chét ký sinh trên chó, là nhóm ngoại ký sinh trùng nhỏ, không có cánh và sống bằng cách hút máu vật chủ. Chúng có thân dẹt, màu nâu sẫm, di chuyển nhanh và đặc biệt có khả năng bật nhảy rất xa so với kích thước cơ thể. 

Không chỉ gây ngứa, bọ chét còn có thể khiến chó bị viêm da dị ứng, tổn thương da và trong trường hợp nhiễm nặng có nguy cơ thiếu máu, đặc biệt ở chó con. Nội dung bài viết bên dưới sẽ giải đáp thắc mắc những vấn đề liên quan tới bọ chó bao gồm nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị và phòng tránh bọ chó.

Phân biệt bọ chó và ve chó

Để xử lý đúng cách, trước tiên cần xác định liệu chó đang bị bọ chét hay ve chó, do có sự khác nhau về đặc điểm về hình thái dẫn đến cách kiểm soát hai loại ký sinh trùng này có sự khác biệt.

Có hai nhóm ngoại ký sinh trùng thường gặp trên chó là bọ chó (bọ chét) và ve chó (rận/ve). Dù đều hút máu và có thể gây tổn thương da, chúng có hình dạng, cách di chuyển và tập tính ký sinh khá khác nhau.

Bọ chét có khả năng bật nhảy rất tốt, trong khi ve thường bám chặt vào da và hút máu trong thời gian dài. Vì vậy, nếu quan sát thấy những sinh vật nhỏ chạy rất nhanh hoặc bật khỏi lớp lông, khả năng cao đó là bọ chét. Ngược lại, một vật thể bám cố định trên da, có 8 chân và phình to dần theo thời gian có thể là ve. 

Các loại bọ chó thường gặp

Bọ chét có hàng ngàn loại khác nhau dựa trên các đặc điểm trên cơ thể, trong đó trên chó có thể bắt gặp nhiều loài bọ chét khác nhau. Một số loài đáng chú ý gồm:

• Bọ chét chó (Ctenocephalides canis): là loài được gọi theo tên vật chủ phổ biến, có khả năng ký sinh và hút máu trên chó.

• Bọ chét mèo (Ctenocephalides felis): dù có tên là bọ chét mèo nhưng đây là một trong những loài bọ chét thường gặp trên chó. CAPC cũng liệt kê C. felis cùng C. canis trong nhóm bọ chét có thể ký sinh ở chó.

• Bọ chét dính/bọ chét gà (Echidnophaga gallinacea): thường liên quan đến gia cầm nhưng cũng có thể ký sinh trên các động vật khác, trong đó có chó.

Dù thuộc loài nào, bọ chét trưởng thành đều có đặc điểm thích nghi tốt với việc di chuyển và hút máu. Cặp chân sau phát triển giúp chúng bật nhảy vượt xa kích thước cơ thể, một số tài liệu thú y từ  vetwest đã ghi nhận bọ chét có thể nhảy xa hơn 100 lần chiều dài cơ thể.

Vòng đời bọ chét gồm 4 giai đoạn: trứng → ấu trùng → nhộng → trưởng thành. Trong điều kiện thuận lợi, vòng đời có thể hoàn thành nhanh, nhưng cũng có thể kéo dài nhiều tháng tùy nhiệt độ, độ ẩm và điều kiện môi trường. Theo như nghiên cứu từ Merck Veterinary Manual ghi nhận vòng đời bọ chó có thể kéo dài tới khoảng 350 ngày trong những điều kiện nhất định.

Đáng chú ý, bọ chét không chỉ giới hạn ở một vật chủ. Chúng có thể gây phiền toái cho chó, mèo và cũng có thể đốt người khi xuất hiện trong môi trường sống.

Bọ chét có nhiều loại dựa vào sự khác nhau trên cấu trúc cơ thể

Nguyên nhân xảy ra bọ chét trên chó

Bọ chét có khả năng bật nhảy rất xa so với kích thước cơ thể nên chó có thể bị nhiễm ngay cả sau thời gian tiếp xúc tương đối ngắn với môi trường hoặc động vật mang bọ chét. Ngoài việc lây trực tiếp giữa vật nuôi, con người cũng có thể vô tình mang bọ chét hoặc các giai đoạn phát triển của chúng vào nhà qua quần áo, giày dép.

Nguyên nhân từ môi trường sống

Nguy cơ nhiễm bọ chét có thể tăng vào những thời điểm thời tiết ấm và ẩm. Tuy nhiên, ở những khu vực có khí hậu ấm, bọ chét vẫn có khả năng tồn tại và gây nhiễm quanh năm. Một số môi trường và tình huống làm tăng nguy cơ chó tiếp xúc và bị nhiễm bọ chét gồm:

• Sân vườn, đường đi bộ: chó có thể tiếp xúc với cỏ, đất hoặc khu vực có động vật khác từng đi qua.

• Công viên, bãi cỏ: đây là những nơi chó thường xuyên tiếp xúc với nhiều vật nuôi khác và môi trường bên ngoài.

• Bãi đất trống, khu vực có bóng râm: trứng và ấu trùng bọ chét có thể phát triển ở những nơi được che chắn, ẩm và ít ánh sáng trực tiếp.

• Ổ nằm, thảm, sofa và các góc khuất trong nhà: trứng và ấu trùng có thể rơi khỏi cơ thể vật chủ rồi phát triển tại đây.

• Tiếp xúc với gia cầm hoặc động vật khác: chó có thể nhiễm bọ chét khi tiếp xúc với động vật đang mang ký sinh trùng.

• Con người mang bọ chét vào nhà: quần áo, giày dép hoặc vật dụng tiếp xúc với môi trường nhiễm bọ chét có thể trở thành nguồn đưa ký sinh trùng vào nhà.

• Không gian ẩm thấp, thiếu thông thoáng: độ ẩm và nhiệt độ phù hợp tạo điều kiện cho một số giai đoạn của bọ chét phát triển.

Môi trường sống ảnh hưởng tới nguy cơ chó có bọ chét hay không

Nguyên nhân từ thú cưng

Bên cạnh môi trường, chính chó và các vật nuôi khác cũng có thể trở thành nguồn lây:

• Lây nhiễm chéo từ chó khác: tiếp xúc trực tiếp với chó đang nhiễm bọ chét có thể làm tăng nguy cơ lây.

• Tiệm chăm sóc thú cưng hoặc nơi có nhiều động vật: những môi trường này làm tăng cơ hội tiếp xúc với bọ chét.

• Không kiểm tra và chải lông thường xuyên: khiến bọ chét và dấu hiệu nhiễm bệnh khó được phát hiện sớm.

• Chó có bệnh lý về da: tình trạng ngứa, tổn thương da có thể trở nên nghiêm trọng hơn khi tiếp tục bị bọ chét đốt.

• Không sử dụng biện pháp phòng ký sinh trùng định kỳ: khiến chó không có lớp bảo vệ chủ động trước nguy cơ tái nhiễm.

Các yếu tố khác làm gia tăng tỷ lệ nhiễm ve chó 

Dấu hiệu nhận biết chó bị bọ chét

Không phải lúc nào cũng dễ nhìn thấy trực tiếp bọ chét trên chó. Vì vậy, ngoài việc kiểm tra lớp lông, chủ nuôi nên chú ý những thay đổi trong hành vi và dấu hiệu trên da.

• Gãi nhiều hơn bình thường: chó liên tục dùng chân gãi, đặc biệt tại vùng lưng, bụng, cổ hoặc gần gốc đuôi.

• Cắn và liếm da liên tục: chó có thể ngoạm hoặc liếm một vùng da nhiều lần để giảm cảm giác ngứa.

• Bồn chồn, khó ngủ: cảm giác ngứa và bị bọ chét đốt khiến chó thường xuyên thay đổi tư thế hoặc không nằm yên.

• Cạ cơ thể vào đồ vật: chó có thể cọ người vào tường, sàn, chân bàn hoặc các bề mặt khác.

• Da đỏ, nổi nốt hoặc kích ứng: vết cắn và phản ứng với nước bọt bọ chét có thể gây tổn thương da. Một số chó có thể phát triển viêm da dị ứng do bọ chét.

• Rụng lông: tình trạng gãi, cắn và liếm kéo dài có thể khiến lông thưa hoặc rụng tại một số vùng.

• Xuất hiện các cặn đen trên lông: đây có thể là phân bọ chét, thường có dạng những hạt nhỏ màu đen hoặc nâu sẫm và loang màu nâu đỏ khi tiếp xúc với khăn ẩm.

• Có thể thấy bọ chét trưởng thành: khi mật độ nhiễm cao, những con bọ chét nhỏ màu nâu sẫm có thể được phát hiện khi vạch lông kiểm tra.

Những dấu hiệu kiểm tra để xem chó có bị nhiễm ve chó hay không

Tuy nhiên, dấu hiệu trên da và cặn bọ chét không phải lúc nào cũng đủ để xác định nguyên nhân. Nếu chó ngứa dữ dội, tổn thương da lan rộng hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, nên đưa thú cưng đến bác sĩ thú y để được kiểm tra.

Các phương pháp điều trị bọ chó

Bọ chét khó xử lý hơn ve chó nếu chỉ tập trung vào những con trưởng thành trên cơ thể chó. Nguyên nhân là vòng đời của chúng trải qua trứng, ấu trùng, nhộng và trưởng thành, trong đó trứng, ấu trùng và nhộng chủ yếu tồn tại ngoài vật chủ.

Đặc biệt, giai đoạn nhộng được bảo vệ bởi lớp kén và có thể tồn tại trong môi trường trong thời gian dài trước khi gặp điều kiện thích hợp để trưởng thành. Vì vậy, sau khi xử lý chó, bọ chét trưởng thành vẫn có thể xuất hiện trở lại từ môi trường nếu không kiểm soát đồng thời cả hai nguồn.

Việc chỉ xịt thuốc lên chó mà bỏ môi trường sống hoặc các khu vực sinh hoạt thường xuyên có thể khiến tình trạng tái phát. Một quá trình kiểm soát bọ chó hiệu quả cần hướng đến cả bọ chét trên vật nuôi, trong môi trường để kiểm soát nguy cơ tái nhiễm.

>> Xem thêm: Cách diệt bọ chó an toàn, hiệu quả

Các phương pháp điều trị bọ chó

Cách phòng chống bọ chó

Sau khi kiểm soát bọ chét, duy trì phòng ngừa định kỳ là cách hạn chế nguy cơ tái nhiễm. Một số biện pháp chủ nuôi có thể áp dụng gồm:

• Kiểm tra da và lông thường xuyên: chú ý vùng gốc đuôi, bụng, nách, cổ và những vị trí chó thường xuyên gãi hoặc liếm.

• Chải lông định kỳ: giúp phát hiện sớm bọ chét, cặn bọ chét và những thay đổi bất thường trên da.

• Vệ sinh ổ nằm và đồ dùng: giặt chăn, đệm, khăn và các vật dụng chó thường xuyên tiếp xúc.

• Hút bụi các khu vực chó sinh hoạt: tập trung vào thảm, sofa, khe sàn, dưới đồ nội thất và nơi chó thường ngủ. Hút bụi thường xuyên giúp loại bỏ một phần trứng và ấu trùng trong môi trường.

• Giữ nhà cửa khô thoáng: hạn chế những khu vực ẩm thấp, bí khí và có nhiều bụi bẩn.

• Vệ sinh khu vực ngoài trời: chú ý chuồng, khu vực chó nằm, dưới mái che, bụi cây và những nơi có bóng râm, bởi đây là những vị trí có thể thuận lợi cho bọ chét phát triển.

• Hạn chế tiếp xúc với động vật đang nhiễm bọ chét: đặc biệt tại những nơi tập trung nhiều chó, mèo hoặc động vật không được kiểm soát ký sinh trùng.

• Sử dụng sản phẩm phòng bọ chét định kỳ: lựa chọn sản phẩm phù hợp với chó và tuân thủ đúng liều lượng, tần suất theo hướng dẫn.

• Điều trị đồng thời các vật nuôi có nguy cơ: trong gia đình có nhiều thú cưng, cần xây dựng kế hoạch phòng ký sinh trùng phù hợp cho từng con.

• Duy trì phòng ngừa quanh năm: tại khu vực khí hậu ấm, bọ chét có thể tồn tại và gây nhiễm trong nhiều thời điểm khác nhau, vì vậy không nên chỉ phòng ngừa khi đã nhìn thấy bọ chét.

Bọ chó hay bọ chét trên chó là vấn đề ngoại ký sinh phổ biến và có khả năng tái phát nếu không được kiểm soát đúng cách. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu sẽ giúp chủ nuôi can thiệp sớm và các phương pháp điều trị sẽ có hiệu quả cao hơn.

Những lưu ý để phòng tránh bọ nhảy cho chó

Nếu bạn đang tìm kiếm các sản phẩm hay thiết bị hỗ trợ chăm sóc thú cưng và vệ sinh không gian sống, HeLiPet là nhà phân phối chính hãng các sản phẩm thiết bị chăm sóc thú cưng và gia dụng thông minh cho cả gia đình, với chính sách giá tốt, bảo hành – hậu mãi minh bạch và hỗ trợ kỹ thuật rõ ràng.

Mua hàng tại website để nhận thêm ưu đãi bảo hành 6 tháng cho các sản phẩm máy dọn vệ sinh, máy ăn và máy uống nước để tham gia vào cộng đồng công nghệ thú cưng để cập nhật thông tin mới nhất và nhận các ưu đãi độc quyền liên quan tới sản phẩm và dịch vụ. Nếu cần tư vấn hoặc giải đáp thắc mắc, hãy liên hệ 0862258929 để được hỗ trợ nhanh chóng.